فرایندهای غالب شکل‌زا در تشکیل توده‌های ماسه‌‌ای مناطق ساحلی، مطالعه موردی: جلگه غربی مکران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

2 گروه جغرافیا دانشگاه هرمزگان

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران

4 گروه سنجش از دور، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

ناپایداری و تحرک تپه‌های ماسه‌ای از مهم‌ترین دغدغه‌های برنامه‌ریزی و مدیریت در جلگه‌های ساحلی مناطق خشک است. توده‌های ماسه‌ای بر اثر عوامل مختلفی در مناطق ساحلی ایجاد می‌شوند و بررسی چگونگی تشکیل و تکوین آنها در برنامه‌ریزی‌ها و مدیریت محیطی منطقه ساحلی دارای اهمیت فراوان است. هدف اصلی این پژوهش شناسائی مهمترین عوامل تأثیرگزار بر پراکندگی توده‌های ماسه‌ای در بخش غربی جلگه مکران است. توزیع فضائی لندفرم‌های ژئومورفولوژی، سرعت و جهت باد و اطلاعات امواج، داده‌های این تحقیق هستند. نقشه‌های توپوگرافی، نقشه‌های زمین‌شناسی، تصاویر ماهواره‌ای، GPS و نرم‌افزارهای رایانه‌ای از جمله WRPLOT View Freehand, و Arc GIS، ابزار تحقیق بودند. پس از تهیه نقشه ژئومورفولوژی، با استفاده از معادله مولیتور و نرم‌افزار WRPLOT View، گل‌بادها و گل‌موج‌های ساحلی منطقه ترسیم شد. جهت حرکت و گسترش یافتگی توده‌های ماسه‌ای بر سطح جلگه نیز به کمک عکس‌های هوائی، تصاویر کارتوست پی فایو و ای‌تی‌ام مثبت مورد بررسی قرار گرفت. تغییرات ماهانه دبی آب و هیدرودینامیک رودخانه‌های اصلی منطقه با استفاده از گردآوری نتایج سایر مطالعات و آمار ایستگاه‌های هیدرومتری بررسی شد. بر اساس یافته‌های تحقیق موقعیت و پراکندگی توده‌های ماسه‌ای ساحلی تابع باد نیست و بیشتر متأثر از ویژگی‌های ژئومورفولوژیک پیش‌کرانه جزر و مدی و هیدرودینامیک ساحلی است. پراکندگی توده‌های ماسه‌ای سطح جلگه ساحلی نیز بیش از اینکه تابع باد باشد، متأثر از جهت کشیدگی جلگه نسبت به باد غالب منطقه و وسعتی از بستر سیلابی و بسترهای قدیمی رودخانه‌ای است که در معرض باد غالب قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Akbarian, M., 2014, Analysis of Coastal plain Sand Masses Morphogenesis and their temporal variations (Case study: Western coast of Makran), Ph.D thesis, Supervisor: Dr. Siavosh Shayan, Dr. Mojtaba Yamani, Tarbiat Modares University,Iran

Arritt, R. W., 1993. Effects of Large Scale Flow on Characteristic Features of the Sea Breeze. J.Appl. Meteorol. 32, 116–125.

Bagnold, R.A. (1941). The Physics of Blown Sand and Desert Dunes. Methuen, London. 265p.

Bagnold, R.A. 1939. Interim report on wave pressure research, Journal Inst. Civil Engr. Vol.12. pp. 201-226

Bazobandi, M.H., 2003. Ophiolite, Journal of Geology, 35, 23-36.

Chepil, W.S., Woodruff, N.P., 1963. The physics of wind erosion and its control. Advances in Agronomy 15, 211–302.

Dean, R.G. (1973). Heuristic models of sand transport in the surf zone. Conf. on Eng. Dynamics in coastal zone, Sydney, Australia

Dette, H.H. and Uliczska, K., 1987. Prototype investigation on the time-dependent dune recession and beach erosion. Coastal sediments, New Orleans, USA, p. 1430-1444

Ekhtesasi, M.R., 2006. Study of Wind Erosion control of Sdych-Heyman critical area, V. 4 Erosion and Sedimentation studies

Eric, J. R. Partelia, Orencio Duránb, Haim Tsoarc, Veit Schwämmled, and Hans J. Herrmanna. (2009). Dune formation under bimodal winds, Applied Physical Sciences, vol. 106 no. 52.

Geological Survey & Mineral Explorations of Iran, geological maps of Jask, Taheroee, Minab, Gabrik, Piveshk

Gharibreza, M., Motamed, A., 2004. Assessment of changes in coastal sand dunes Sistan and Baluchestan Province, Geography Research Quarterly, V.50, 35-48

Greeley, R., Iversen, J.D., 1985. Wind as a Geological Process on Earth, Mars, Venus and Titan. Cambridge Planetary Science Series. Cambridge University Press, Cambridge.

Hayashi, T., Hattori, M., 1958. Pressure of the breaker against vertical wall. Coastal Engineering in Japan. Vol.1.

Jones, A., 2005, Perth Community Risk Report, Chapter 7: Potential Coastal Erosion of the Swam Coastal plain due to long term Sea Level Rise. Geoscience Australia, http://www.ga.gov.au/webtemp/image_cache/GA6535.pdf

Kidd, R., 2001. Coastal Done Management, A Manual of Coastal Dune Management and Rehabilitation Techniques, NSW Department of Land and Water Conservation, 96p.

Larson, M., Erikson, L. and Hanson, H., 2004. An analytical model to predict dune erosion due to wave impact. Coastal Engineering, Vol. 51, p. 675-696

Mahmoodi, F., 2010. Dynamic Geomorphology, Payam-e-Noor University, 281p.

Mahmoodi, F., 2002. Iran's geographical distribution of the Ergs, Research Institute of Forests and Rangelands, 188p.

Mahmoodi, S., 2005. Evaluation of dunes’ natural changes in Eastern Jask County in the period 1383-1369, Master thesis under supervision of Dr Mohammad Ramesht, Department of Geography, University of Isfahan

Meteorological Organization of Iran, data of Jask and Cirik wind monitoring stations

Meteorological Organization of Iran, tide data of Jask station

National Geographical Organization, aerial photos scale: 1: 40 000 year: 1992

National Geographical Organization, Cartosat P5 satellite imagery year: 2014

Negaresh, H., 2006. Coastal Geomorphology of Estury of Tang and its Characterestics, GEOGRAPHY AND DEVELOPMENT, Spring-Summer 2006, V.4, N.7 ; Page(s) 69 To 88.

Nohegar, A., Hosainzade, M.M., 2011. Sea Dynamics and the Factors affecting Sea level Fluctuations the Evolutions of the Deltas base in northern Strait of Hormuz,  GEOGRAPHY AND ENVIRONMENTAL PLANNING (UNIVERSITY OF ISFAHAN), FALL 2011 , Volume  22 , Number  3 (43) ; Page(s) 125 To 142.

Rijn, Leo C. van. 2013. EROSION OF COASTAL DUNES DUE TO STORMS, www.leovanrijn-sediment.com

Robert, C. G., S. Raman, and D. Niyogi, 2004. Observational and numerical study of the influence of large scale flow direction and coastline shape on sea-breeze evolution, Boundary Layer Meteorol., 111, 275 – 300

Ross, C.W. (1955). Laboratory study of shock pressurs of breaking wave, Beach Erosion Board Tech. Memo. No.59.

Senturk, F., 1995. Hydraulics of Dams and Reservoirs, Google eBooks online preview.

Shamsipur, A.A, 2004. Mechanism of formation of the sea breeze in the northern coasts of Persian Gulf, 10th National Symposium of Persian Gulf

Silvestro, S., Di Achille, G., Ori, G.G. 2010. Dune morphology, sand transport pathways and possible source areas in east Thaumasia Region, Geomorphology 121,PP 84–97

Steetzel, H., 1993. Cross-shore transport during storm surges. Doctoral Thesis, Delft University of Technology, Delft, The Netherlands

United Kingdom Hydrographic Office, 2004. The Mariner's Handbook. Eighth edition. Published by the United Kingdom Hydrographic Office. 260p.

United Kingdom Hydrographic Office, 2005. The Persian Gulf and its approaches from Ra's al Junayz, in the south-west to Gwatar Bay in the east. Thirteenth edition. Published by the United Kingdom Hydrographic Office. 306p.

Vellinga, P. (1986). Beach and dune erosion during storm surges. Doctoral Thesis, Delft University of Technology, Delft, The Netherlands (Publication 372, Delft Hydraulics)

Water Organization of Iran, Hydrometric data of East stations of Hormozgan Province

Yamani, M., 1994. Causes of periodic redirection of the river on the Eastern Makran coastal plain deltas, Geographical Research, V.35, 34-56

Yamani, M., 1995. Relationship of local wind characteristics and morphology of Makran coastal plain dunes, Journal of Geographical Research, paper no. 466, 93-106

Yamani, M., 1995. The effect of water movement in the Sea of Oman on the development of tidal wetlands, Geographical researches, V.37, 19-34

Yamani, M., 2013. Geomorphology maps, methods and techniques

Yan, P., Shi, P., 2004. Using the 137CS Technique to Estimate Wind Erosion in Gonghe Basin, Qinghai Province, China, Soil Science, VOL. 169 No. 4, 295-305