بررسی پراکنش و فراوانی جوامع کفزیان در سواحل جنوبی دریای خزر (محدوده آستارا-‌‌چابکسر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی و اقیانوسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر

2 پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی

چکیده

مطالعه جوامع کفزی یکی از مهمترین مولفهها برای پایش سلامت محیط زیستی اکوسیستم است. اکوسیستم دریای خزر به علت تنوع، اختصاصی بودن و بومی بودن حیات آن از اهمیت خاصی برخوردار است. به منظور بررسی فراوانی و پراکنش کفزیان، در سواحل جنوبی دریای خزر، محدوده آستارا تا چابکسر، نمونهبرداری از 5 ترانسکت و 14 ایستگاه در اعماق 1 ، 5 و 10 متری انجام شد. برداشت رسوبات جهت تعیین دانه بندی و شناسایی موجودات کفزی، توسط گرب ون وین، در دو فصل (زمستان 1393 و تابستان 1394) انجام گرفت. عوامل فیزیکی شامل دما،شوری و ... اندازهگیری شد. 38 گونه ماکروبنتوز شناسایی گردید. شکمپایان و پرتاران 80درصد از جمعیت را تشکیل میدادند. میانگین فراوانی کل ماکروبنتوز در فصل زمستان2250 و در فصل تابستان 2630 فرد بر متر مربع بود. آزمون کروسکال والیس نشان دهنده اختلاف معنیدار بین تعداد ماکروبنتوزها در اعماق و ترانسکتهای مختلف بود. ماتریس مشابهت و تحلیل خوشه ای، عمق و شوری را از عوامل تاثیرگذار در میزان شباهت ایستگاهها و تحلیل ارتباط کانونی درصد دانه بندی ذرات بستر را از مهمترین عوامل روی پراکنش گونه ها دانست. فاصله ایستگاه های ده متری از ساحل که وابسته به شیب بستر است با تاثیر روی دانه بندی از عوامل مهم در این بررسی بود. با توجه به این عوامل میتوان زیستگاه‌های بنتیک در منطقه مورد مطالعه را به بسترهای شنی با اکسیژن بالا وغالبیت گونه های سخت پوستان در اعماق کمتر و بسترهای گِلی با عمق و شوری بیشتر و اکسیژن کمتر و غالبیت کرمهای پرتار و نرمتنان تقسیم نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Anistratenko, V. 2007. New data on the composition, structure, and genesis of the Ponto-Caspian gastropod fauna in the Azov-Black Sea basin.
Bale, A.; Kenny, A.; Eleftheriou, A. and McIntyre, A. 2005. Sediment analysis and seabed characterization. Methods for the study of marine benthos: 43-86.
Birshtain, Y.; Vinogradova, L.; Kondakov, N.; Koon, M.; Astakhova, T. and Romanova, N. 1968. Invertebrate Atlas Caspian Sea. Industry Food, Moscow, Russia.
Bogutskaya, N.; Kijashko, P.; Naseka, A. and Orlova, M. 2013. Identification keys for fish and invertebrates, vol 1. Fish and Molluscs. Spb. Pp. eds. KMK Scientific Press, Moscow.
Caeiro, S.; Costa, M. H.; Goovaerts, P. and Martins, F. 2005. Benthic biotope index for classifying habitats in the Sado estuary: Portugal. Marine Environmental Research, 60: 570-593.
Diaz, R. J.; Solan, M. and Valente, R. M. 2004. A review of approaches for classifying benthic habitats and evaluating habitat quality. Journal of Environmental Management, 73: 165-181.
Dolan, M.; Thorsnes, T.; Leth, J.; Alhamdani, Z.; Guinan, J. and Van Lancker, V. 2012. Terrain characterization from bathymetry data at various resolutions in European waters–experiences and recommendations. NGU Report, 2012045.
Firoozfar, A.; Bromhead, E. N.; Dykes, A. P. and Neshaei, M. A. L. 2012. Southern Caspian Sea coasts, morphology, sediment characteristics, and sea level change. Pp. 12 in Proceedings of the Annual International Conference on Soils, Sediments, Water and Energyeds.
Ghasemi, A. F.; Clements, J. C.; Taheri, M. and Rostami, A. 2014. Changes in the quantitative distribution of Caspian Sea polychaetes: Prolific fauna formed by non-indigenous species. Journal of Great Lakes Research, 40: 692-698.
Ghorbanzadeh Zaferani, S. G.; Machinchian Moradi, A.; Mousavi Nadushan, R.; Sari, A. and Fatemi, S. 2017. Spatial and temporal patterns of benthic macrofauna in Gorgan Bay, south Caspian Sea, Iran. Iranian Journal of Fisheries Sciences, 16: 274-252.
Glöer, P. and Pešić, V. 2012. The freshwater snails (Gastropoda) of Iran, with descriptions of two new genera and eight new species. ZooKeys 219: 11–61. Pp. eds.
Kennedy, R.; Solutions, A. R. M. and Galway, C. 2008. Benthic Biotope classification of subtidal sedimentary habitats in the Lower River Suir candidate Special Area of Conservation and the River Nore and River Barrow candidate Special Area of Conservation (July 2008).
Kostylev, V. E.; Todd, B. J.; Fader, G. B.; Courtney, R.; Cameron, G. D. and Pickrill, R. A. 2001. Benthic habitat mapping on the Scotian Shelf based on multibeam bathymetry, surficial geology and sea floor photographs. Marine Ecology Progress Series, 219: 121-137.
Mirzajani, A.; Yousefzad, E. S., Mostafa;; Zahmatkesh, Y.; GhorbanzadeZaferani, G. and Sedighi savadkoohi, O. 2015. Identification and Frequency of benthic Macrofauna from  Guilan rivers estuaries reach the Caspian sea. Iranian academic journal of  fishery, 3: 1-11.
Mirzajani, A. R. and Kiabi, B. 2000. Distribution and abundance of coastal Caspian Amphipoda (Crustacea) in Iran. Polskie Archiwum Hydrobiologii, 47: 511-516.
Moiseev, P. and Filatova, Z. 1985. Zhivotnye i bioproduktivnost Kaspiiskogo morya (Animals and Bioproductivity of the Caspian Sea). Pp. eds. Moscow: Nauka.
Parr, T.; Tait, R.; Maxon, C.; Newton, F. and Hardin, J. 2007. A descriptive account of benthic macrofauna and sediment from an area of planned petroleum exploration in the southern Caspian Sea. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 71: 170-180.
Roohi, A.; Kideys, A. E.; Sajjadi, A.; Hashemian, A.; Pourgholam, R.; Fazli, H.; Khanari, A. G. and Eker-Develi, E. 2010. Changes in biodiversity of phytoplankton, zooplankton, fishes and macrobenthos in the Southern Caspian Sea after the invasion of the ctenophore Mnemiopsis leidyi. Biological Invasions, 12: 2343-2361.
Sars, G. 1893. Crustacea Caspia (Contribution to the Knowledge of the Carcinological Fauna of the Caspian Sea), part 1: Mysidacea. Mem. Biol. Bull. Acad. Sci. St. Petersbourg, 13: 51-73
Schiele, K. S.; Darr, A. and Zettler, M. L. 2014. Verifying a biotope classification using benthic communities–An analysis towards the implementation of the European Marine Strategy Framework Directive. Marine Pollution Bulletin, 78: 181-189.
Starobogatov, Y. I. 1994. Fauna and zoogeography of molluscs of Turkmenistan. Pp. 535-543 in Biogeography and Ecology of Turkmenistan Springer.
Starobogatov, Y. I.; Bogatov, V.; Prozorova, L.; Sayenko, E.; Chlebovich, V. and Chernyshev, A. 2004. Key to freshwater invertebrates of Russia and adjacent lands. Vol. 6. Molluscs, polychaetes, nemerteans. Pp. eds. Nauka, St. Petersburg.
Taheri, M. and Foshtomi, M. Y. 2011. Community structure and biodiversity of shallow water macrobenthic fauna at Noor coast, South Caspian Sea, Iran. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom, 91: 607-613.
Taheri, M.; Foshtomi, M. Y.; Noranian, M. and Mira, S. S. 2012. Spatial distribution and biodiversity of macrofauna in the southeast of the Caspian Sea, Gorgan Bay in relation to environmental conditions. Ocean Science Journal, 47: 113-122.
Urbański, J. and Szymelfenig, M. 2003. GIS-based mapping of benthic habitats. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 56: 99-109.
Warwick, R. M. and Clarke, K. 1991. A comparison of some methods for analysing changes in benthic community structure. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom, 71: 225-244.